Cz I - Jak wybrać odkurzacz? – klasyfikacja

Odkurzacz jest jednym z podstawowych sprzętów w domu. Nie ma gospodarstwa domowego, w którym brakowało by tego urządzenia. Coraz większą wagę przykładamy do dokładnego sprzątania, zatem coraz częściej szukamy też takiego odkurzacza, który zapewni nam komfort czystości. Niestety bogata oferta nie ułatwia wyboru najlepszego odkurzacza.

Jeszcze paręnaście lat temu w sklepach spotkać można było kilkanaście modeli odkurzaczy. Dominowały workowe – i taki typ jest najpopularniejszy do tej pory. Jednak zupełnie inaczej przedstawiała się kwestia wyboru, gdyż odkurzacze nie różniły się między sobą zdecydowanie. Bardzo często podstawowym czynnikiem decydującym o wyborze był po prostu wygląd odkurzacza. W tej chwili na wygląd zwracamy jeszcze większą uwagę, jednak zaawansowane rozwiązania, zastosowane w różnych modelach, mogą zdecydować o wyborze konkretnego z nich. Wszystko zależy przede wszystkim od tego, jakie oczekiwania ma konsument i jaki typ odkurzacza najlepiej się sprawdzi w jego domu czy mieszkaniu.

Jakie odkurzacze mamy na rynku?

Choć większość konsumentów zna odkurzacze bezworkowe oraz workowe, to jednak mało który kojarzy inne typy tych urządzeń. Poniżej przedstawimy główną klasyfikację odkurzaczy, które są dostępne na polskim rynku.

Klasyfikacja odkurzaczy

Słowem wstępu, należy zaznaczyć, że w Internecie znaleźć można wiele różnych klasyfikacji, w których w obrębie jakiejś grupy funkcjonuje model, który powinien zostać uznany za odrębny typ. Zauważyć można także przeciwny trend, czyli wyodrębnianie kilku rodzajów spośród modeli tej samej grupy. Mamy nadzieję, że poniższa klasyfikacja wyjaśni pewne wątpliwości. Jest ona oparta przede wszystkim na konstrukcyjnych oraz technicznych niuansach poszczególnych modeli. Kryteria te pozwalają w precyzyjne sposób oddzielać od siebie różne typy odkurzaczy.

Wyróżnić trzeba kilka podstawowych grup: odkurzacze tradycyjne, odkurzacze wielofunkcyjne, odkurzacze ręczne, pionowe oraz odkurzacze automatyczne. Pierwsze grupa (tradycyjne) to najbardziej popularne odkurzacze w Polsce – i to na nich najbardziej skupimy się w artykule. Nazywane są one często jednofunkcyjnymi lub też suchymi, gdyż są one przystosowane wyłącznie do zbierania suchych zanieczyszczeń. Modele wielofunkcyjne nazywane bywają wieloczynnościowymi, uniwersalnymi, itp. Ich cechą charakterystyczną jest to, że przy ich pomocy sprzątać można tak suche, jak i wilgotne, a nawet mokre zanieczyszczenia. Oprócz tego można zbierać nimi wodę, prać czy też czyścić przy użyciu pary. Z kolei podstawową cechą modeli ręcznych są po prostu ich niewielkie gabaryty i przenośny charakter. Odkurzacze pionowe wyróżniają się swoistą konstrukcją, jednak pojawiają się w tej grupie pewne rozbieżności, które wyjaśnimy w dalszej części tekstu. Ostatni typ – odkurzacze automatyczne – nazywane są często odkurzaczami-robotami albo robotami sprzątającymi. Działają one samoczynnie, wyposażone są w wiele inteligentnych rozwiązań, zaczerpniętych z robotyki.

Klasyfikacja szczegółowa

Nie byłoby problemu, gdyby modeli odkurzaczy było tylko tyle, ile wymieniliśmy powyżej. Jest jednak kilka grup, w obrębie których mamy kolejne typy. Poniżej znajdują się małe „drzewka”, które pomogą połapać się w tym zróżnicowanym świecie odkurzaczy.

·         Odkurzacze tradycyjne to:

- odkurzacze workowe

- odkurzacze bezworkowe (zwane cyklonowymi czy cyklonicznymi)

- odkurzacze z filtrem wodnym

·         Odkurzacze wielofunkcyjne to:

- odkurzacze wet&dry

- odkurzacze piorące

- odkurzacze czyszczące gorącą parą

·         Odkurzacze pionowe

·         Odkurzacze ręczne

·         Odkurzacze automatyczne.

Pogrubione zostały główne typy, pozostałe to ich podgrupy. Klasyfikacja ta wymaga kilku słów wyjaśnień – prawdopodobnie czytelnik zastanawia się, dlaczego odkurzacz z filtrem wodnym, bezwowkowy albo workowy, uznane zostały za typy tej samej grupy. Spieszymy z wyjaśnieniami.

Za podstawę klasyfikacji przyjęliśmy dwa główne kryteria: rodzaj wciąganych zanieczyszczeń oraz wyróżniający się cechy wyglądu odkurzacza.

Modele tradycyjne

Przeznaczone są do wciągania suchych zanieczyszczeń. Niezależnie od tego, czy wsysają go do tekstylnego/papierowego worka, czy też do pojemnika ze specjalnego tworzywa, przeznaczone są do wciągania suchych śmieci. Co prawda jest kilka modeli bezworkowych, których producenci deklarują, że można wciągać także wilgotne zanieczyszczenia, to jednak i tak jest to możliwe w niewielkim stopniu, a odkurzacz służy głównie odkurzaniu na sucho. W odróżnieniu od odkurzaczy wielofunkcyjnych, które dokładnie omówimy poniżej, nie można wciągać nimi zanieczyszczeń mokrych czy wilgotnych, takich jak wilgotne ślady błota itp. Dawniej, modele workowe były wyposażone w stały worki tekstylne, wielokrotnego użytku. Dziś jest on również spotykany w wielu modelach, natomiast producenci umożliwiają stosowanie wymiennych papierowych worków, które są dla wielu użytkowników po prostu wygodniejsze, bo nie trzeba ich opróżniać i czyścić. Ponadto, worki spełniają coraz więcej różnych funkcji – np. usuwają nieprzyjemne zapachy (dzięki dodatkowi węgla aktywnego). Wybierając taki model, należy pamiętać, że jednym z podstawowych zarzutów, w stosunku do tej grupy, jest słabnąca moc ssania, obniżająca się wraz z zapełnianiem worka (chodzi o modele w rokiem tekstylnym). Co prawda producenci twierdzą, że rozwiązania, które stosują w swoich odkurzaczach, zapobiegają temu zjawisku, jednak użytkownik może przekonać się ile jest w tym prawdy niestety już w drodze własnych doświadczeń z konkretnym modelem.

Odkurzacz workowy Electrolux Ultraone Z88100W 

Ciekawostka! Mało kto wie, że to właśnie słabnąca moc ssania była przyczyną rozpoczęcia prac nad odkurzaczem bez worka. Dlaczego moc ssąca może spadać? Bo cząsteczki zanieczyszczeń zapychają pory tkaniny, przez które normalnie musi przepływać powietrze. Skoro przepływ jest ograniczony, to siła ssania spada. Rozwiązania tego problemu podjął się jako pierwszy James Dyson, który zastosował w odkurzaczu siłę odśrodkową. Aby to osiągnąć wykonał aż… 5127 prototypów! Dyson jest dziś jedną z najbardziej znanych marek na świecie, produkujących odkurzacze cykloniczne.

Odkurzacze bezworkowe, zwane cyklonowymi lub cyklonicznymi (powietrze krąży w zbiorniku tak jak w cyklonie) charakteryzują się stałą siłą ssania – i przede wszystkim to odróżnia je od modeli workowych. Modele te wyposażone są w pojemnik, w którym zbierają się śmieci. Pojemnik ten należy opróżnić po zapełnieniu. Z punktu widzenia konsumenta nie różnią się niczym od modeli z workiem, poza tym, że nie ma konieczności kupowania worków, bo pojemnik po prostu się nigdy nie zużywa. Oczywiście powietrze, które wydobywa się na zewnątrz jest dokładnie filtrowane. Zależnie od producenta (i oczywiście ceny) odkurzacze mogą mieć mniej lub bardziej zaawansowaną filtrację. Minusem tych modeli jest niestety dosyć głośna praca.

Modeli bezworkowych nie można wkładać do jednego… worka. Trudno porównywać ze sobą rozwiązania i konstrukcje zastosowane w odkurzaczach bezworkowych wiodących marek z tym „konkurencyjnymi” modelami… prosto z Chin, które konkurują niestety nie zaawansowanymi technologiami i materiałami, a ceną. Wiodące marki stale pracują nad ulepszaniem swoich produktów, a te mało znane kopiują rozwiązania sprzed kilku lat czy sezonów. Innowacją jest np. osadzenie odkurzacza na „podstawie” w kształcie kuli, w której ukryty jest silnik. Rozwiązanie to sprawiło, że odkurzacz stał się z jednej strony bardziej stabilny, a z drugiej łatwiej nim manewrować. Innym przykładem ulepszeń jest zastosowanie konstrukcji wielocylindrycznej. Ale za takie modele zapłacić można nawet sporo ponad tysiąc złotych.

Odurzacz bezworkowy Amica Maxis Power Cyclone + VK 5022

Nieco odmienną grupą odkurzaczy tradycyjnych, a w zasadzie podtypem bezworkowych, są odkurzacze z filtrem wodnym. Wszystkie zanieczyszczenia wpadają do specjalnego zbiornika z filtrem wodnym… czyli po prostu wodą. W wielu źródłach internetowych spotkać można określenie filtra wodnego, użyte do nazwania specjalnego papierowego wkładu, który odseparowuje większe zanieczyszczenia, aby nie wirowały w wodzie. Zasada działania jest tu bardzo prosta: wessane zanieczyszczenia trafiają do zbiornika z wirującą wodą, w której zanieczyszczenia takie jak pył, kurz czy piasek nasiąkają wodą i opadają na dno. Z kolei większe zanieczyszczenia trafiają na separator (w niektórych modelach jest oddzielny mały pojemnik na takie śmieci). Po skończonym odkurzaniu zanieczyszczoną wodę należy po prostu wylać. Nie ma tu kurzenia się czy pylenia. Oczywiście to, że jednym z filtrów jest woda, nie oznacza, że nie stosuje się tu innych rodzajów filtrów. Są one umieszczone na wylocie. Plusem takich odkurzaczy jest nie tylko dobre oczyszczanie powietrza, ale też delikatne nawilżanie go.

Odkurzacz z filtrem wodnym MPM MOD-09

Modele wielofunkcyjne

Oprócz suchych zanieczyszczeń mogą wciągać także zanieczyszczenia mokre. Wyróżnić tu trzeba trzy grupy, które odznaczają się nieco innymi cechami, a co za tym idzie mają nieco inne przeznaczenie. Podstawową grupą są odkurzacze typu wet&dry, czyli po prostu wciągające mokre i suche zanieczyszczenia. Ich wewnętrzna konstrukcja jest specjalnie wzmocniona, tak, by można było wciągać nimi wilgotne lub mokre zanieczyszczenia a nawet określone ilości płynów bez ryzyka uszkodzenia odkurzacza. Wnętrze wielu modeli wyposażone jest w dwa oddzielne zbiorniki – na zanieczyszczenia suche oraz zanieczyszczenia mokre. Pojemność tych drugich jest niestety mniejsza, stąd nie można tu wciągać znacznych ilości rozlanej wody itp. Należy zwrócić uwagę na to, iż wiele źródeł mylnie używa określenia wet&dry w stosunku do odkurzaczy piorących… A to nie to samo i tak naprawdę są to zupełnie inne rozwiązania.

Odkurzacz typu wet&dry Philips FC 6843/01

Modele piorące, jak sama nazwa wskazuje, służyć mają do prania dywanów, ale też – dzięki załączonym akcesoriom, tapicerki, zasłon, obić itp. Ponadto, sprawdzają się przy myciu podłóg, wykonanych z materiałów o wysokiej twardości. Odkurzacz taki najpierw nanosi wodę z detergentem, a następnie odsysa ją wraz z brudem i zanieczyszczeniami. Zebrana woda trafia do odrębnego zbiornika i nie miesza się z czystą. Zasadniczą rolę odgrywa w praniu wysokie ciśnienie – woda, którą spryskiwane są dywany czy tapicerki dokładniej wnika w ich włókna. Widać tu już zasadniczą różnicę, jaka występuje między modelami piorącymi a wet&dry. Odkurzacze piorące bardzo często mają kilka zbiorników: oddzielnie na czystą i brudną wodę oraz detergenty. Niekiedy detergent dodaje się do jednego zbiornika, już jako mieszaninę z wodą. Modele piorące mogą służyć do naprawdę wielu czynności: dzięki różnym końcówkom, dostępnym w zestawie można prać dywany, tapicerki, wykładzinę, zmywać twarde podłogi, wsysać wodę itp.

Odkurzacz piorący Zelmer Aquawelt 919.0ST

 Podobne zastosowanie ma odkurzacz parowy. Jest to model wielofunkcyjny, który swoje funkcje spełnia dzięki zastosowaniu przegrzanej pary. Ich budowa jest nieco inna – charakterystyczną i najważniejszą częścią tych odkurzaczy jest wytwornica pary, w której powstaje para o bardzo wysokiej temperaturze. Nie jest to para mokra, a tzw. przegrzana para taka występuje m.in. w stacjach pary), która ma wyższą temperaturę niż 100 °C. ma ona lepsze właściwości czyszczące i – dzięki wysokiej temperaturze – dezynfekujące. Ale – uwaga – stwierdzenie, że para dezynfekuje powierzchnie, a więc usuwa z nich wszelkie bakterie, jest na wyrost. Gorąca para musi działać przez ok. 8-10 sekund, by móc uznać, że bakterie zostały zabite. I pamiętać też trzeba, że nawet, jeśli para usunie bakterie, to nie usuwa wirusów! Abstrahując od tego, odkurzacze parowe mogą być bardzo przydatne do mycia i czyszczenia sanitariatów, kafelków, płytek, kabin prysznicowych, wanien czy terakoty. Doskonale sprawdzają się w łazienkach, ale także w kuchni. Należy pamiętać, by zwrócić uwagę na to, które powierzchnie czy urządzenia w domu mogą być czyszczone w ten sposób. Nie wszystkie są bowiem odporne na wysoką temperaturę, szczególnie elementy wykonane ze sztucznego tworzywa mogą np. ulec odkształceniu. W zestawie z odkurzaczami parowymi znajduje się wiele różnych dysz, np. wąska, do czyszczenia kątów, szczelin i miejsce trudnodostępnych, dysza do parkietów czy też dysza ze szczoteczką do odświeżania tkanin, tapicerki czy zasłon. Szukając dobrego odkurzacza parowego, należy zwrócić uwagę na dwa najważniejsze parametry: pojemność bojlera (przekłada się na długość pracy bez konieczności uzupełniania, ale też ciężar samego odkurzacza przy pełnym zbiorniku – oczywiście w miarę wydatkowania pary, ciężar spada) oraz moc bojlera (szybsze nagrzewanie, większy zakres wydatkowania pary i oczywiście… różnica w zużyciu prądu). Warto też zwrócić uwagę na dostępne końcówki. Wielu producentów umożliwia ich dokupienie.

Odkurzacz parowy Vaporetto Leoaspira AS 715

Odkurzacze pionowe

Omawiając ten typ odkurzacza trzeba zwrócić uwagę na ważną kwestię klasyfikacyjną. Otóż na naszym rynku wiele jest modeli o konstrukcji pionowej. Można wśród nich rozróżnić dwie grupy: takie, które mogą służyć także jako ręczne (dzięki specjalnej konstrukcji) oraz klasyczne pionowe odkurzacze, z dużym zbiornikiem na zanieczyszczenia i przewodowym zasilaniem. Mówiąc o modelach pionowych mamy na myśli raczej tę drugą grupę. Odkurzacze te opierają swój ciężar na masywnej stopie, na której umieszczony jest korpus urządzenia z silnikiem i zbiornikiem na zanieczyszczenia. Wygląd takich urządzeń kojarzymy prawdopodobnie z amerykańskich lub brytyjskich filmów, gdyż  w tych krajach są one bardzo popularne. W tej grupie mamy zarówno modele workowe jak i bezworkowe. Odznaczają się one wszystkimi rozwiązaniami charakterystycznymi dla odkurzaczy tradycyjnych: mają wielostopniowy system filtracji czy też szczotki do różnych rodzajów podłóg.

Odkurzacz pionowy Miele S 7580

Odkurzacze ręczne

Modele te charakteryzują się małymi rozmiarami, lekkością, mobilnością – wszystkimi cechami, jakimi odznaczać się powinien odkurzacz, który się nosi w jednej dłoni. Skoro małe rozmiary to także mały zbiornik na zanieczyszczenia i – najczęściej zasilanie akumulatorowe. Brak przewodu znacznie ułatwia przenoszenie odkurzacza. Jednak akumulator ma ograniczoną pojemność co przekłada się na określony czas użytkowania – 15-20 minut. Z tego powodu, odkurzacze ręczne doskonale sprawdzają się jako urządzenia dodatkowe – oprócz standardowego odkurzacza. Można np. odkurzyć nimi wnętrze samochodu albo korzystać z nich w „nagłych wypadkach” – kiedy coś się rozsypie itp. Wyjmowanie standardowego odkurzacza może być zbędne skoro model ręczny szybko zbierze zanieczyszczenia z małego obszaru. I tu dochodzimy do związku z odkurzaczami pionowymi, które po demontażu korpusu, służyć mogą za modele ręczne. Właśnie ze względu na akumulatorowe zasilanie trudno jest dokładnie odkurzyć nimi cale mieszkanie zanim… rozładuje się akumulator.

Odkurzacz ręczny Electrolux Rapido ZB4303

Odkurzacze-roboty

Najnowsza i najbardziej charakterystyczna grupa odkurzaczy. Są one wyposażone w rozwiązania, dzięki którym użytkownik nie musi w zasadzie ich obsługiwać. Wiele modeli można zaprogramować tak, że o określonej porze wyjeżdżają ze stacji dokującej i poruszając się po całym domu dokładnie czyszczą każdy jego zakamarek. W zależności od modelu, wymagać one mogą np. podłączania pod ładowanie (jeśli nie są wyposażone w stację dokującą) czy też opróżniania zbiornika (modele z bazą ładującą opróżniają zbiornik w bazie). Rozwiązania zastosowane w robotach odkurzających umożliwiają om swobodne poruszanie się po domu, omijanie przeszkód, takich ja meble czy wysokie progi (trzeba zwrócić uwagę na wysokość, z jaką się uporają, podana jest w parametrach). Mogą też wyplątywać się z przewodów czy frędzli dywanów, ponadto, nie spadną z podestów czy schodów – mają specjalne czujniki. Nowocześniejsze modele wyposażone są w detektory brudu i mogą skupiać się właśnie na najbardziej zabrudzonych powierzchniach – w zależności od wybranego trybu sprzątania mają różne tryby pracy. Wyróżnić wśród nich można takie, które odkurzają, modele które odkurzają i zmywają (wyposażone w zbiornik z wodą) oraz zmywające, a w zasadzie ścierające kurz wilgotną szmatką z mikrofibry. Odkurzacze te poruszają się w różny sposób – ruch chaotyczny jest najmniej efektywny i w zasadzie sprzątanie takie pozostawia więcej przestrzeni niesprzątniętej. Nowoczesne odkurzacze-roboty, dzięki inteligentnej nawigacji poruszają się ruchem uporządkowanym, najbardziej optymalnym – w jak najkrótszym czasie odkurzają dużą powierzchnię. Nie są one już nowością na rynku, jednak cena najbardziej zaawansowanych modeli wynosi nawet ponad tysiąc złotych.

Odkurzacz-robot I-robot Roomba 581

Cz. III - Jak wybrać kuchenkę wolnostojącą – funkcje, rozwiązania i praktyczne porady

To głównie elektryczne lub gazowo-elektryczne kuchnie wolnostojące wyposażone są w bardziej rozbudowane funkcje, o których warto pamiętać przy wyborze. Szczególnie chodzi tu o piekarnik – wybór kuchenki z piekarnikiem o bardzo bogatych funkcjach ułatwi przygotowanie wielu rozmaitych potraw. Dobrze mieć na uwadze także komfort, bezpieczeństwo oraz trwałość urządzeń – szczególnie że jeśli kupujemy, to na długie lata. Co warto wiedzieć?

Funkcje i ciekawe rozwiązania

Mówiąc o tym trzeba koniecznie zauważyć, że kuchnie wolnostojące gazowe – choć względnie najtańsze w użytkowaniu – to jednak są coraz mniej obecne na rynku. Powodem tego są minimalne możliwości piekarnika gazowego. Tak naprawdę spotkać tu można kilka funkcji, które dotyczą sterowania, zabezpieczenia przez wypływem gazu czy też zoptymalizowanego zużycia tego surowca.

Podstawowe funkcje i rozwiązania kuchni gazowych, a więc gdzie i płyta i piekarnik działają na bazie gazu, to: sterowanie za pomocą programatora, przy pomocy którego ustalić można dokładny czas gotowania na palnikach lub pieczenia w piekarniku. Programator wyposażone jest zawsze w wyświetlacz, który pokazuje ile czasu pozostało jeszcze do końca gotowania. Kiedy nic nie gotujemy wyświetlana jest aktualna godzina. Przydatną funkcją jest dźwiękowy sygnał zakończenia pieczenia. Niezwykle istotne w przypadku używania kuchni gazowej jest bezpieczeństwo. Nowoczesne urządzenia wyposażone są w zabezpieczenia przeciwwypływowe, które zabezpiecza przed niekontrolowanym wypływem substancji: kiedy płomień zgaśnie z jakiegokolwiek powodu, np. w skutek zalania palnika lub przeciągu, zabezpieczenie automatycznie odetnie dopływ gazu. Producenci nowoczesnych kuchenek gazowych zaczęli zwracać większą uwagę na możliwość zoptymalizowanego zużycia gazu, dlatego wiele modeli wyposażone jest w system redukujący jego wypływ. Tak naprawdę nie jest to jakieś skomplikowane rozwiązanie, polega ono jedynie na… obniżeniu mocy palników. Jest to proste, jednak całkiem istotnie może wpłynąć na zużycie gazu – zmniejsza je nawet o 10-12 procent. Z przydatności tego rozwiązania czasem możemy nawet nie zdawać sobie sprawy – szczególnie wtedy, kiedy jesteśmy przyzwyczajeni, że gotując w pośpiechu rozkręcamy kurki na maksymalne wartości, niezależnie od tego jak duże naczynie ogrzewamy (o oszczędnym gotowaniu na gazie pisaliśmy w poprzedniej części, przy okazji omawiania płyt gazowych). Rezultat jest taki, że zbyt duży płomień „rozlewa się” na boki garnka i nie ogrzewa go od spodu. W ten sposób większość ciepła jest po prostu tracona. Wybierając kuchnię gazową trzeba mieć na uwadze, że w piekarniku nie są dostępne funkcje takie jak choćby termoobieg, który w innych typach piekarników jest po prostu standardem. Pewnym plusem jest zamontowanie elektrycznego grilla – jest to jedyne urozmaicenie w piekarniku. Poza tym do dyspozycji jest tak naprawdę górny i dolny płomień oraz ich kombinacja.

Zdecydowanie więcej dają użytkownikowi kuchnie gazowo-elektryczne oraz elektryczne. Warto oddzielnie omówić funkcje płyt elektrycznych oraz elektrycznych piekarników.

Rozwiązania w płytach elektrycznych

W płytach elektryczny niezwykle przydatne są rozwiązania optymalizujące zużycie energii. Jest to przede wszystkim automatyczne wykrywanie kształtu naczynia, dzięki czemu płyta grzeje dokładnie tam, gdzie znajduje się garnek. Nie ma zatem problemu strat ciepła. W starszych modelach trzeba było ustawić naczynie dokładnie w odpowiednim miejscu. Pewnym trendem stało się dziś tworzenie płyt, na których można stawiać naczynie w dowolnym miejscu. Płyta, dzięki wielu czujnikom, sama wykryje naczynie i rozgrzeje się dokładnie pod nim. Miejsce grzejne w wypadku płyty ceramicznej stanie się czerwone – i oczywiście gorące – natomiast płyta indukcyjna pozostanie chłodna i nie zmieni barwy. Automatyczne wykrywanie kształtu naczynia to jedna z funkcji znacznie ograniczających zużycie energii właśnie przez dokładne wykorzystanie ciepła. Jako że płyta zużywa sporo energii, producenci poszukują innych „ekofunkcji”. Wymienić tu należy np. wskaźnik ciepła pozostałego/resztkowego, który pokazuje które z pól jest jeszcze ciepłe – można na nim podgrzać danie przed chwilą wyjęte z lodówki lub ugotować budyń. W odróżnieniu od płyt gazowych, w których gaz musi być włączony aż do samego końca gotowania, w przypadku płyt indukcyjnych czy ceramicznych, które tak szybko nie tracą ciepła, można to zrobić na ok. 10-15 minut przed zakończeniem gotowania. W ten sposób można oszczędzić bardzo wiele energii. Płyty te rozgrzewają się stopniowo, jednak w razie potrzeby, można przełączyć je od razu na maksymalną moc. Funkcje te nazywają się zależnie od producenta, np. booster. W płytach ceramicznych spotkać można pola typu HiLight, co oznacza nic innego, jak właśnie bardzo szybkie osiąganie maksymalnej temperatury. Warto zwrócić także uwagę na pola poszerzone, które „standardowo” ogrzewają naczynia o jednej wielkości, jednak w razie potrzeby skorzystania z większego, pole po prostu można powiększyć. Część płyt ma także pola typu brytfanna, przeznaczone do naczyń o podłużnym kształcie. 

 

Model PC 7205 TF marki Amica wyposażony jest zarówno w pole typu brytfanna, jak i poszerzone pole grzejne.

Ciekawym rozwiązaniem w płytach elektrycznych jest system automatycznego zagotowania, który zabezpiecza potrawy przed spaleniem czy wykipieniem w chwili gdy danie zostaje pozostawione bez nadzoru. Działa on w ten sposób, że samoczynnie redukuje stopień grzania.

Koniecznie zwrócić trzeba uwagę na sterowanie płyt. Mogą być one sterowane programatorem elektronicznym lub analogowym. Najnowsze płyty wyposażone są w wyświetlacze, z których odczytać można aktualne ustawienia, temperaturę poszczególnych pól i inne ustawienia. Zaprogramować można czas gotowania (Timer), moment zmniejszenia mocy itp. W wielu modelach sterowanie odbywa się specjalnym paskiem dotykowym, po którym wystarczy delikatnie przesunąć palcem, by zredukować lub zwiększyć moc.

Ważnym aspektem w użytkowaniu płyt elektrycznych jest łatwość czyszczenia. Na tym polu warto docenić wysiłki producentów w stworzeniu specjalnych materiałów, które są proste do umycia. Trzeba przypomnieć, że czyszczenie płyt indukcyjnych jest niezwykle proste, gdyż powierzchnia po prostu się nie nagrzewa, a zatem nic się nie przypali – bo to przecież przypalone plamy najtrudniej usunąć. Tu wystarczy przetarcie wilgotną szmatką. W przypadku płyt ceramicznych należy zawsze poczekać aż powierzchnia płyty będzie wystarczająco chłodna. Pamiętajmy, by nie szorować powierzchni! Spowoduje to nie tylko powstanie nieestetycznych rys, ale też sprawi, że potrawa rozlana w tym samym miejscu będzie jeszcze trudniejsza do usunięcia. Do czyszczenia zawsze trzeba wykorzystywać odpowiednie do tego środki i detergenty. Oczywiste jest także, że łatwiej zmywać powierzchnie gładkie, bez pokręteł i innych wystających elementów.

Rozwiązania w piekarnikach elektrycznych

Zdecydowania większość pomysłowych funkcji i rozwiązań, jakie spotkać można w elektrycznych lub gazowo-elektrycznych kuchniach wolnostojących, dotyczy piekarnika. Wiele z nich spotkać można w urządzeniach różnych producentów pod różnymi nazwami. Najogólniej w piekarniku można wyróżnić funkcje związane z: obsługą i programowaniem, czyszczeniem, funkcje dotyczące obróbki termicznej (programy pieczenia), związane z bezpieczeństwem, oraz różnego typu innowacje konstrukcyjne, ułatwiające użytkowanie piekarnika.

Obsługa i programowanie piekarnika elektrycznego odbywa się za pomocą przycisków, pokręteł lub elektronicznie, za pomocą dotykowych paneli sterowania z wbudowanym wyświetlaczem. Są one skonstruowane tak, by wybór ustawień był jak najprostszy. Z pomocą specjalnych ikonek, sterowanie może być naprawdę intuicyjne. Wiele piekarników wyposażone jest w zaawansowaną książkę kucharską, która umożliwia wybranie konkretnego programu obróbki termicznej a nawet dopasowanie go do masy pieczonego produktu. Podstawą są rozwiązania takie jak programowanie czasu pieczenia (Timer, minutnik). Bardzo przydatny jest tu sygnał akustyczny, który informuje, że pieczenie się właśnie zakończyło.

 

Kuchnia wolnostojąca marki AEG, model 47035VD-WN, wyposażona jest w zaawansowany wyświetlacz.

Najważniejsze w piekarniku są zdecydowanie możliwości obróbki termicznej a mówiąc inaczej, programy i tryby pieczenia. Powiedzieć można, że im droższa kuchnia, tym więcej rozwiązań. Najpopularniejszymi funkcjami są: pizza, czyli funkcja przeznaczona do różnych potraw serowych, które powinny być lekko zapieczone, grill/opiekacz – także do opiekania potraw serowych, ale przede wszystkim do grillowania mięs. Wiele piekarników wyposażonych jest dodatkowo w rożen obrotowy, który znacznie ułatwia proces grillowania. Ale powinniśmy zacząć tak naprawdę od termoobiegu, bo jest to już absolutna podstawa w kuchenkach wolnostojących. Kuchenki z elektrycznym piekarnikiem, a więc gazowo-elektryczne, oraz elektryczne mają właśnie tę przewagę, że zastosowanie termoobiegu jest możliwe – w przeciwieństwie do gazowych, ale o tym już wspominaliśmy wcześniej. Termoobieg sprawia, że gorące powietrze krąży wewnątrz piekarnika. Dzięki temu potrawa jest ogrzewana równomiernie z każdej strony. Ma to niebagatelne znaczenie dla powodzenia całego procesu pieczenia – nikt nie chce przecież by jego pieczeń była przypalona z zewnątrz i nadal surowa w środku. Spotkać się można też z określeniem wentylatora. Od razu powiedzmy, że nie jest to to samo co termoobieg, gdyż działanie jest nieco inne. Temoobieg to system współpracy wentylatora ze specjalną grzałką pierścieniową. Dzięki zastosowaniu termoobiegu możliwe jest pieczenie kilku dań na różnych poziomach piekarnika. Warto wspomnieć, że działanie gorącego powietrza sprawia, że sok i tłuszcz jest zatrzymywany wewnątrz potraw/mięs, dzięki czemu mają one wysokie walory smakowe. Z kolei wentylator to po prostu element nawiewający powietrze, który można włączyć niezależnie od temperatury. Np. można przy jego pomocy rozmrażać albo suszyć grzyby czy owoce. W każdym piekarniku spotkać można podstawowe rozwiązania, jakimi są: grzejnik górny, grzejnik dolny, grzejnik dolny+górny oraz ich kombinacje z termoobiegiem. Bardzo przydatnym dodatkiem, ułatwiającym przygotowanie idealnej pieczeni jest termosonda. Wystarczy umieścić ją w potrawie by szybko sprawdzić, jaka temperatura jest wewnątrz pieczonego mięsa.

Ikonka termosondy stosowana przez Electrolux.

Aby zapewnić użytkownikom bezpieczeństwo, producenci wyposażają kuchnie w różne rozwiązania, takie jak np. zimne/chłodne drzwi piekarnika. W rzeczywistości nie są one chłodne lub zimne, jednak nie można powiedzieć, że są gorące – i o to producentom chodzi, by użytkownik nie musiał obawiać się poparzenia. W tym celu stosuje się specjalne rodzaje szkła. Dwie lub trzy szyby ustawia się w warstwach, pomiędzy którymi panuje próżnia, co daje dodatkową izolację. W niektórych modelach spotyka się także specjalną warstwę odblaskową. Takie rozwiązania pozwalają utrzymać drzwi piekarnika w temperaturze, uniemożliwiającej poparzenie. Podobną funkcją jest chłodzenie ścianek piekarnika, która działa w oparciu o wentylator, zamontowany w obudowie urządzenia. Miesza on gorące powietrze z powietrzem z zewnątrz, co ma znaczący wpływ na obniżenie temperatury ścianek oraz drzwi piekarnika. Innym rozwiązaniem, wpływającym na bezpieczeństwo użytkowania jest zastosowanie prowadnic teleskopowych, dzięki którym by sprawdzić potrawę nie trzeba sięgać wewnątrz piekarnika.

Wybierając kuchnię wolnostojącą warto zwrócić uwagę na różne rozwiązania konstrukcyjne, ułatwiające czyszczenie oraz użytkowanie piekarnika. Np. wyjmowane drzwi, co znacznie ułatwia czyszczenie wnętrza. Do tej grupy rozwiązań można zaliczyć np. różne konstrukcje rusztów (łatwe wyjmowanie ich a zatem łatwe czyszczenie), albo możliwość opuszczenia grzałki. Bardzo często wewnętrzne ścianki pokrywane są specjalną emalią nieprzywierającą, którą czyści się wilgotną szmatką. Podobnie, spotkać je można pod różnymi nazwami, np. EcoClean, EasyClean, emalia katalityczna itp. Trzeba wspomnieć, że niekiedy emalia spełnia nie tylko funkcję zabezpieczającą przed przywieraniem tłuszczu i drobin potraw, ale ma także wpływać na równomierną dystrybucję ciepła. Jakby tego było mało, wiele piekarników wyposażonych jest w specjalne funkcje czyszczenia, zwane np. SteamClean, czyli czyszczenie parą. Innym programem czyszczenia jest tzw. czyszczenie katalityczne, które polega na tym, że piekarnik rozgrzewa się do maksymalnej temperatury a wszystkie zanieczyszczenia wewnątrz ulegają zwęgleniu i dosłownie obsypują się z nieprzywierającej emalii. Potem wystarczy już tylko przetrzeć wnętrze ściereczką (oczywiście kiedy piekarnik już ostygnie!).

Jak wybrać odpowiednią kuchnię wolnostojącą – ważne rady

Jak widać, kuchnie wolnostojące mogą naprawdę zaskakiwać różnorodnością rozwiązań i funkcji. Oto krótkie podsumowanie i kilka ważnych rad, przydatnych przy wyborze najbardziej odpowiedniego urządzenia.

•        Podstawowa decyzja dotyczy rodzaju zasilania. Należy dobrze zapoznać się z możliwościami naszego domu czy mieszkania. Stosunkowo najmniejsze wymagania przyłączeniowe mają modele gazowe – wystarczy gaz miejski lub gaz z butli. Inne typy wymagają najczęściej zasilania trójfazowego. Trzeba koniecznie upewnić się czy mamy do takiego dostęp. W nowym budownictwie nie powinno być z tym problemu.
•         W przypadku kuchni gazowej, pomieszczenie, w którym zostanie ona ustawiona, musi spełniać kilka wymogów, np. odpowiednia wentylacja oraz przestrzeń – kuchnia może zostać ustawiona w odległości minimum 50 cm. od okna.
•      Jeśli zależy Ci na tańszym urządzeniu, wybierz model gazowy. Gaz jest obecnie najtańszym medium. Warto jednak pamiętać, że korzystanie z kuchni zasilanej gazem jest po pierwsze bardziej niebezpieczne, a po drugie mniej wydajne i wolniejsze niż w przypadku modeli elektrycznych. W kuchni gazowej piekarnik nie będzie miał żadnych dodatkowych funkcji. Pewnym kompromisem jest kuchnia gazowo-elektryczna.
•         Jak zawsze, bardzo ważne jest dokładne określenie tego, czego potrzebujemy. Nie kupujmy kuchni z piekarnikiem wyposażonym w funkcje, z których i tak nie będziemy korzystać. Jeśli podstawową potrawą przygotowywaną w piekarniku są mięsa, warto wybrać model z termosondą i obrotowym rożnem.
•         Jeśli z piekarnika korzystamy raz na jakiś czas i nie przyrządzamy w nim wielu dań, z pewnością wystarczy nam model o standardowej wielkości (o nieco ponad 40 l). Z kolei większe piekarniki umożliwią przygotowywanie kilku potraw jednocześnie.
•         Zwróćmy uwagę na wyposażenie, dostępne z urządzeniem, oraz wnętrze piekarnika i jego konstrukcję. Będąc w sklepie sprawdźmy czy drzwi łatwo się otwierają, czy wnętrze piekarnika będzie łatwe w czyszczeniu.
•         Pamiętaj, że kupując kuchenkę, zapewne wybierasz ją na lata. Upewnij się, że model jest solidny i zachowa elegancki wygląd na długie lata. Dopytaj o długość gwarancji oraz pomoc serwisową.

Cz. II - Jak wybrać kuchenkę wolnostojącą – podłączenie, typy płyt i piekarników

W poprzedniej części omówiliśmy szczegółowo zagadnienia klasyfikacyjne, związane z kuchenkami wolnostojącymi. Poszczególny typy kuchenek bowiem dają użytkownikowi różne możliwości a niekiedy ich montaż wymaga konkretnych rozwiązań. Przyjrzyjmy się zatem praktycznym aspektom montowania i użytkowania różnych typów kuchenek.

 

Podłączenie urządzenia

W zależności od rodzaju kuchenki, a głównie płyty, urządzenie może wymagać odpowiedniego podłączenia. Najmniej kłopotliwe są chyba modele gazowe oraz gazowo-elektryczne. Warto jednak pamiętać, że wymagają one atestowanych węży, złączy oraz innych elementów służących do podłączenia. Jeśli korzysta się z gazu miejskiego, najlepiej zlecić podłączenie fachowcom. Można to zrobić samodzielnie, jednak odbioru zawsze musi dokonać osoba uprawniona. W przypadku kuchni elektrycznych, wymogiem jest podłączenie jej do gniazda trójfazowego, czyli 400 V. Wynika to z dużego poboru energii. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, każde nowo budowane mieszkanie musi być wyposażone w takie właśnie gniazdo. Niestety dawniej nie było takiego wymogu, dlatego w starszych mieszkaniach może się zdarzyć, że go nie będzie. Jeśli w mieszkaniu nie ma możliwości podłączenia do gniazda o wyższej mocy, można zdecydować się na model kuchenki, którą można przystosować do zasilania prądem jednofazowym (takie ma w ofercie choćby Amica).

Co w piekarniku, co na płycie

Kuchnia wolnostojąca to połączenie dwóch różnych urządzeń: piekarnika oraz płyty. Można je kupić oddzielnie, ale wybór kuchni jest bardziej praktyczny. Warto zwrócić uwagę na rozwiązania piekarnika oraz płyty.

Na rynku spotkać można kuchenki z trzema typami płyt:

• ·        gazowymi
• ·        elektrycznymi
• ·        kombinowanymi.

Poniżej omówimy ich wady i zalety.

Płyta gazowa jest w zasadzie klasykiem, spotykanym w wielu domach. Gotowanie na gazie uznawane jest za najtańsze, i być może dlatego właśnie ten rodzaj płyty jest najczęściej wybierany. Dochodzą do tego oczywiście także indywidualne przyzwyczajenia i pewien sentyment, związany z widokiem płomienia. Wiele osób jest w stanie przyznać, że jest to jeden z głównych powodów, dla których wybrali właśnie płytę gazową. Zależnie od szerokości całej kuchni, liczba palników na płycie gazowej może być różna. Najczęściej wybierane są kuchnie o szerokości 60 cm, a na ich płycie znajdują się cztery palniki. Szersze urządzenia wyposażone są w pięć, lub nawet sześć palników. Dodatkowo, coraz więcej jest modeli z płytą z palnikiem nazywanym podwójną lub potrójną koroną. Nie chodzi tu oczywiście wyłącznie o wielkość palnika, ale przede wszystkim o jego charakterystyczną budowę. Palnik typu potrójna korona składa się z trzech pierścieni, z otworami na gaz. Używając małego garnka wystarczy włączyć tylko środowy, najmniejszy palnik. I podobnie, im większe naczynie, tym więcej pierścieni możemy używać. Jest to świetne rozwiązanie, pozwalające korzystać nawet z wyjątkowo dużych naczyń. Pewnym minusem płyt gazowych jest trudność w precyzyjnej regulacji wielkości płomienia. Z tego powodu, choć gaz jest tani i rachunki za gotowanie na gazie są relatywnie niższe, to jednak sporo energii cieplnej jest po prostu tracone.

Warto pamiętać, że aby oszczędniej gotować na gazie, trzeba:

• ·        gotować pod przykrywką – potrawa szybciej uzyska odpowiednią temperaturę a ciepło nie będzie się tak łatwo ulatniać;
• ·        dobierać wielkość naczynia do wielkości palnika – nie należy stawiać małych naczyń na dużych palnikach. Ciepło z płomieni po prostu ucieka wtedy na boki, tymczasem by potrawa się podgrzewała, płomień powinien trafiać na spód garnka;
• ·        dobierać wielkość płomienia, do wielkości naczynia – zasada, że im większy płomień, tym szybciej coś ugotujemy jest błędna. Nawet stawiając mały garnek na małym palniku, musimy pamiętać, by średnica płomienia była o ok. 30 proc. mniejsza niż średnica garnka.

Inną wadą kuchni gazowych jest niestety dosyć trudne czyszczenie. Aby nie było potrzeby szorowania płyty, trzeba przede wszystkim czyścić ją z odpowiednią regularnością i zawsze wtedy, kiedy uległa zabrudzeniu. Sam tłuszcz czy wykipiałe mleko można właściwie bez trudności usunąć, jednak kiedy są one przypalone, nie jest to już tak łatwe. Nowoczesne płyty gazowe są pokryte specjalnymi emaliami, ułatwiającymi czyszczenie. Wykonane po każdym gotowaniu nie wymaga wielkiego wysiłku. Wykończeniem płyty często jest też stal nierdzewna, ceramika lub nawet szkło. Warto zwrócić też uwagę na ruszt. To, z czego jest wykonany lub też z ilu części się składa. Tu również chodzi o kwestie czyszczenia. Płyty gazowe sterowane są za pomocą pokręteł – niekiedy chowanych. Niektórym płyty gazowe wydają się mniej eleganckie, niż np. najnowsze płyty indukcyjne. Ale trzeba pamiętać, że wybór kolorystyki tych modeli znacznie odbiega już od charakterystycznej bieli. Wielkość kolorów, może przyprawiać niektórych o zawrót głowy. Dzięki temu jednak możliwe jest dokładne dopasowanie kolorystyki do wystroju kuchni.

   Płyta elektryczna spotykana jest w trzech typach: jako ceramiczna, indukcyjna oraz płyta z tradycyjnymi, okrągłymi polami grzejnymi, przypominająca wyglądem płytę gazową. Płyty ceramiczne i indukcyjne łatwo jest rozpoznać, ze względu na ich charakterystyczną gładką powierzchnię. Ale uwaga, ich zasada działania jest zupełnie inna. Osobom niewtajemniczonym łatwo jest się pomylić, jeśli sugerują się wyglądem płyt. Najprościej, ich podstawową różnicę opisać można w ten sposób, że płyty indukcyjne, to te, które nie nagrzewają się kiedy są włączona, w przeciwieństwie do ceramicznych, które są gorące a ciepło jest wyczuwalne dłonią z daleka – by sprawdzić, nie trzeba wcale dotykać. Płyty indukcyjne są cenione za wysoką energooszczędność. Nie ulega jednak wątpliwości, że wybór kuchni z taką płytą do spora inwestycja, jednak przy założeniu, że gotuje się przynajmniej dwa-trzy razy w tygodniu (a wielu domach przecież gotuje się codziennie), wydatek szybko się zwróci. Płyty indukcyjne są niezwykle łatwe w obsłudze – na ogół sterowane są dotykowo i mają wyświetlacz. Wielu użytkowników docenia je także za bezpieczeństwo użytkowania, bowiem przez cały proces gotowania, płyta pozostaje chłodna. Ma to też swoje przełożenie na czystość, gdyż nic się nie przypala, a po gotowaniu rozlane potrawy po prostu można przetrzeć wilgotną szmatką. Silnym atutem płyt ceramicznych jest też ich szybkie działanie. Wystarczy kilka chwil a pod ustawionym naczyniem zaczyna się wytwarzać ciepło. Potrawy podgrzewają się błyskawicznie a po skończonej pracy płyta szybko traci ciepło. Wybierając ten typ trzeba liczyć się z koniecznością zakupu odpowiednich garnków, które niestety do tańszych nie należą. Ale – zaznaczmy – jest to inwestycja w wysoką jakość i trwałość.  Płyty ceramiczne podczas pracy nagrzewają się do wysokiej temperatury. Niestety tak nagrzewanie, jak i stygnięcie płyty trwa dosyć długo. Aby przystąpić do czyszczenia po zakończonym gotowaniu trzeba odczekać przynajmniej pół godziny, aby powierzchnia była chłodna. Jest to oczywista strata energii cieplnej, co przekłada się na niższe parametry efektywności energetycznej płyty ceramicznej. Mimo to, płyta ceramiczna zużywa stosunkowo miej energii (jednak w porównaniu z indukcyjną jest bardziej energochłonna). Plusem jest nowoczesny, estetyczny wygląd, o który jednak – z powodu możliwości przypalenia jedzenia – trzeba jednak bardziej dbać. Elektryczne płyty tradycyjne spośród płyt elektrycznych mają chyba najmniej plusów. Wolno się nagrzewają, wolno stygną. Aby nie tracić ciepła, garnek musi być ustawiony dokładnie na polu grzewczym. Ponieważ nieco przypominają płyty gazowe, podobnie jest z ich czyszczeniem. Żeliwne pola grzejne z czasem stają się coraz trudniejsze w czyszczeniu. W tym wypadku  jednak zaletą jest cena tych płyt. Należą one do najtańszych na rynku. Niestety, cena przekłada się na ich niską efektywność energetyczną.

 

Płyta kombinowana to rozwiązanie dosyć rzadkie, choć okazuje się niekiedy bardzo przydatne. Docenić je można tam, gdzie np. zdarzają się częste przerwy w dostawach energii. W razie potrzeby zawsze skorzystać można z palników gazowych. Są to też płyty cenione przez zwolenników gotowania na gazie. Zawsze można też wybrać bardziej wydajne palniki elektryczne. Warto wspomnieć, że wydajność gazowych wynosi zaledwie ok. 45 proc. Wysokie zużycie gazu rekompensuje jego niska cena, przez co gotowanie na gazie wydaje się najbardziej ekonomiczne.

Typy piekarników

Z piekarnikiem w kuchence wybór jest niemalże równie skomplikowany co w wypadku płyty. Mamy tu do wyboru piekarnik gazowy oraz elektryczny.

Piekarniki gazowe, o czym wspomnieliśmy już w pierwszej części poświęconej klasyfikacji piekarników, jest dosyć mało funkcjonalny. Tak naprawdę wyposażony jest on w możliwość ogrzewania górnego i dolnego, oraz dolnego lub górnego. Sterowanie parametrami, tak jak w przypadku gazowej płyty jest mało precyzyjne, a efektywność grzewcza takiego piekarnika nie należy do najwyższych. Temperatura rośnie wolno i wolno spada. Mała liczba możliwości takiego piekarnika powoduje spadek zainteresowania kuchniami gazowymi (a zatem też piekarnikami gazowymi).

Piekarniki elektryczne dają użytkownikowi już zdecydowanie więcej. Podstawowymi funkcjami są obecnie grzanie dolne i górne, grzanie dolne, grzanie górne i termoobieg. Coraz częściej spotyka się także piekarniki z funkcją grilla, dzięki którym można przyrządzać pizzę czy zapiekanki bez konieczności rozgrzewania całego piekarnika. Grill z pewnością sprawi, że ser będzie idealnie roztopiony.